Biznes-loyihaning TIAsini ishlab chiqish

Muvaffaqiyatli g‘oya yoki investitsiya tashabbusining o‘zi tijorat muvaffaqiyatini kafolatlamaydi. Har qanday loyiha professional tahlil, asoslash va rejalashtirishni talab qiladi.

Loyihaning texnik, moliyaviy va iqtisodiy jihatlari to‘liq biznes-rejada aks ettiriladi. Biroq biznes-reja tayyorlash katta vaqt va mablag‘ talab qiladi. Shuning uchun dastlab loyiha g‘oyasini texnik-iqtisodiy asos (TIA) orqali baholash maqsadga muvofiq.

TIA nima?

TIA — loyiha texnik jihatdan amalga oshirilishi mumkin va iqtisodiy jihatdan maqsadga muvofiqligini asoslab beruvchi hujjatdir. U quyidagilarga asoslanadi:

• loyiha sharoitlari tahlili,

• texnologik yechimlar tavsifi,

• moliyaviy-iqtisodiy hisob-kitoblar.

TIA biznes-rejadan farq qiladi. U:

• qisqaroq va kamroq batafsil;

• marketing strategiyasini chuqur ishlab chiqmaydi;

• texnik yechimlar va ishlab chiqarish dasturini qisqacha bayon qiladi;

• investitsiya samaradorligini hisoblaydi.

TIA ishlab chiqishning maqsadi

Asosiy maqsad — loyiha bo‘yicha keyingi ishlarni davom ettirish maqsadga muvofiqligini aniqlash va investitsiya kiritish to‘g‘risida qaror qabul qilish uchun asos yaratish.

TIA tarkibi

TIA tarkibi loyiha va tarmoq xususiyatlariga bog‘liq. Odatda u United Nations Industrial Development Organization (UNIDO) metodikasiga asoslanadi.

Namuna tarkib:

• Loyiha rezyumesi

• Loyiha tarixi va asoslari

• Bozor tahlili

• Moddiy resurslar

• Joylashuv va ekologiya

• Texnik yechimlar

• Tashkiliy tuzilma

• Mehnat resurslari

• Amalga oshirish jadvali

• Moliyaviy tahlil

Investitsiya samaradorligi xalqaro metodikalarga asoslanib hisoblanadi.

TIA narxi

TIA qiymati quyidagilarga bog‘liq:

• loyiha murakkabligi,

• hisob-kitoblar hajmi,

• talab etiladigan moliyaviy model,

• rasmiylashtirish talablari.

Qaysi loyihalarda TIA qo‘llaniladi?

TIA quyidagi yo‘nalishlarda keng qo‘llaniladi:

• neft va gaz konlarini o‘zlashtirish;

• infratuzilma obyektlarini qurish;

• energetika loyihalari;

• neft-gazni qayta ishlash;

• sanoat va ishlab chiqarish obyektlari;

• fuqarolik qurilishi loyihalari.

Texnik-iqtisodiy asos loyihaning iqtisodiy samaradorligini aniqlashda, risklarni kamaytirishda va investitsion qarorlarni asoslashda muhim ahamiyatga ega.