Koks qatroni (shuningdek, kreozot)
Buyurtma asosida Kod: P-1139530Koks smolasi (kreozot) — bu ko‘mirni koks va gaz olish jarayonida hosil bo‘ladigan quyuq, to‘q rangli suyuqlikdir. U tibbiyotda ham, sanoatda ham qo‘llaniladi.
Tibbiyotda koks smolasi tashqi surtma vositasi sifatida psoriaz va seboreyali dermatitni (kepak) davolashda ishlatiladi. Ba’zi hollarda u ultrabinafsha nurlari bilan fototerapiya bilan birgalikda qo‘llanadi — bu usul Gyokerman terapiyasi deb ataladi. 2024 yil holatiga ko‘ra, ushbu usul kam qo‘llaniladi.
Sanoatda esa koks smolasi temiryo‘l konstruksiyalarini himoya qiluvchi konservant sifatida hamda yo‘l qoplamalarini tayyorlashda ishlatiladi.
Koks smolasi 1980 yilda AQSh Federal hukumatining “Kanserogenlar to‘g‘risidagi hisobot”ida inson uchun ma’lum kanserogen modda sifatida kiritilgan. Xavotirlar, jumladan, uning asosida ishlab chiqarilgan ayrim kosmetik vositalarda (masalan, shampunlarda) benzol mavjudligi bilan bog‘liq bo‘lib, saraton xavfi bilan aloqador deb hisoblanadi.
Ushbu mahsulotga hali izoh qoldirilmagan